Bạn còn nhớ khi bảo vệ môi trường có nghĩa là phân loại rác một cách ám ảnh không?

Tại sao bây giờ không còn ai nhắc đến nữa?

Quay trở lại năm 2019, khi Thượng Hải lần đầu thực hiện phân loại rác bắt buộc, cả mạng internet Trung Quốc đều bối rối trước khái niệm 'rác khô' và 'rác ướt'. Thế nhưng chỉ vài năm sau, chủ đề này dường như đã lắng xuống trong dư luận. Không phải chúng ta đã quên, cũng không phải các chính sách bị dừng. Thực tế là công nghệ xử lý chất thải của Trung Quốc đã âm thầm đạt được một chiến thắng đáng kinh ngạc và ngoài dự đoán.

01 | Sự thật im lặng: một 'chuyển chi phí' từ đầu nguồn sang hậu tuyến

Nhìn lại vài năm trước, khi phân loại rác mới được triển khai, phong trào mạnh mẽ đến mức ấn tượng. Sự chú ý công chúng tập trung vào các khu dân cư, ngay trước thùng rác của từng hộ gia đình. Nhưng trong vài năm gần đây, không chỉ người dân thường cảm nhận rằng chủ đề này đã lắng xuống; ngay cả ánh đèn truyền thông cũng đã chuyển hướng.

Tuy nhiên, nhìn từ năm 2026, nhiều người có thể lầm tưởng rằng sáng kiến này đã kết thúc.

Nội dung của hình ảnh: Thượng Hải: Bảo vệ môi trường bắt đầu từ phân loại rác. Quy định phân loại rác 'nghiêm ngặt nhất' có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7.

Nguồn ảnh: Ảnh chụp màn hình từ một video trực tuyến

Trên mạng xã hội không còn tràn ngập hướng dẫn phân loại, số lượng nhân viên giám sát cạnh các thùng rác cộng đồng đã giảm, và ở nhiều nơi, yêu cầu phân loại dường như bớt nghiêm khắc hơn. Sự 'hạ nhiệt' trong diễn ngôn công khai này khiến nhiều người tự hỏi:

Các chính sách có thay đổi không? Có phải đã bỏ phân loại rác không?

Là một doanh nghiệp đã gắn bó lâu với ngành xử lý chất thải rắn, bức tranh chúng tôi nhìn thấy hoàn toàn khác.

Sự 'im lặng' này không phải do đình trệ, mà bởi vì toàn bộ hệ thống xử lý chất thải đã hoàn tất một sự chuyển trọng tâm từ 'phong trào xã hội' sang 'vận hành công nghiệp hóa'. Sự giảm tiếng ồn bề mặt chính là vì các hệ thống xử lý ở hậu trường đang hoạt động hết công suất, chuyển những áp lực xã hội trước kia dễ thấy vào những quy trình công nghiệp vô hình.

Để hiểu sự dịch chuyển này, chúng ta cần chuyển hướng nhìn khỏi các thùng rác cộng đồng và nhìn vào sự biến đổi to lớn mà ngành xử lý chất thải của Trung Quốc đã trải qua trong hai thập kỷ qua.

 

Chuyện gì đã xảy ra với chất thải?

Lịch sử xử lý chất thải của Trung Quốc về cơ bản là lịch sử tiến hóa công nghệ bị thúc ép bởi chính 'khối lượng' khổng lồ.

Quay lại đầu những năm 2000 (2000-2010), Trung Quốc đối mặt với vấn đề 'những thành phố bị bao vây bởi rác'. Nhiệm vụ cốt lõi rất đơn giản: chỉ cần đưa rác đi. Đổ chôn lấp là phương pháp chiếm ưu thế, chiếm hơn 77% tổng xử lý. Phân loại tinh vi không cần thiết; đã khuất mắt thì hết lo.

Bước ngoặt đến sau năm 2011.

Khi tiêu chuẩn môi trường được siết chặt và đất đai đô thị ngày càng quý hiếm, những bất lợi của bãi chôn lấp trở nên nghiêm trọng. Xử lý chất thải ở Trung Quốc chính thức bước vào một bước nhảy vọt kéo dài một thập kỷ về công suất đốt rác.

Ưu điểm của việc đốt rác là áp đảo. Nó giảm thể tích rác trên 90% và thu hồi năng lượng bằng cách sử dụng nhiệt để phát điện hòa vào lưới. Được thúc đẩy mạnh mẽ bởi các chính sách, công suất đốt rác sinh hoạt bùng nổ. Theo số liệu của Bộ Nhà ở và Phát triển Đô thị-Nông thôn, tính đến cuối năm 2022, công suất xử lý rác sinh hoạt đô thị hàng ngày của Trung Quốc đã đạt mức kinh ngạc 660.000 tấn mỗi ngày. Lần đầu tiên, tỷ lệ rác được xử lý bằng đốt vượt qua chôn lấp, vượt quá 60%, trở thành phương pháp xử lý chính.

Việc đốt hỗn hợp quy mô lớn là một bước nhảy đáng chú ý trong lịch sử môi trường của Trung Quốc, bảo vệ vệ sinh đô thị một cách hiệu quả. Tuy nhiên, công nghệ và ngành công nghiệp luôn tiến về phía sử dụng tài nguyên sâu hơn.

02 | Tại sao vẫn kiên trì phân loại khi công nghệ đốt rác đã khá hoàn thiện?

Nếu công suất đốt đã lớn như vậy, tại sao nhà nước vẫn bỏ nhiều công sức để thúc đẩy phân loại rác?

Đây không phải phủ nhận đốt hỗn hợp, mà là một lựa chọn cần thiết để ngành công nghiệp leo lên chuỗi giá trị sau khi giải quyết được cuộc khủng hoảng 'bế tắc rác thải' cơ bản. Khi xử lý hỗn hợp đạt đỉnh về quy mô, các nút thắt trong việc khai thác giá trị tài nguyên tiếp theo sẽ xuất hiện. Các thành phần rác khác nhau có tiềm năng kinh tế và năng lượng rất khác nhau.

Phân loại ở đầu nguồn tách các vật liệu khô, giàu năng lượng như nhựa thải, vải vóc và gỗ. Giá trị nhiệt khi đốt của chúng có thể so sánh với than truyền thống. Rác nhà bếp có thể được đưa đi xử lý bằng tiêu hóa yếm khí, chuyển thành sinh khí (biomethane) có giá trị và phân bón hữu cơ cho nông nghiệp.

🔥 1 tấn than nhiệt: ~5 triệu kcal

📄 1 tấn giấy phế liệu: ~3.5 triệu kcal

🌳 1 tấn gỗ thải: ~4 triệu kcal

🧥 1 tấn quần áo tổng hợp: ~5.5 triệu kcal

♻️ 1 tấn nhựa thải: ~8.5-10 triệu kcal

Phân loại ở nguồn mở khóa tiềm năng tài nguyên khổng lồ ở phía sau. Lượng rác khổng lồ hàng ngày do 1,4 tỷ người Trung Quốc tạo ra là một 'mỏ đô thị' quý giá. Thực hiện phân tách tại nguồn về bản chất là bước khai thác sơ bộ của mỏ này. Bằng cách loại bỏ hiệu quả rác nhà bếp có độ ẩm cao, các vật liệu còn lại như nhựa, vải và gỗ mới có thể thực sự phô bày tiềm năng giàu năng lượng của chúng. Điều này không chỉ giảm đáng kể tiêu thụ năng lượng của xử lý hỗn hợp mà còn làm rõ đích đến của các vật liệu, đặt chúng vào vạch xuất phát cho vòng tuần hoàn tài nguyên.

Tuy nhiên, đạt đến vạch xuất phát không có nghĩa là chúng đã sẵn sàng cho dây chuyền công nghiệp. Vật liệu sau phân loại vẫn tồn tại ở dạng cồng kềnh, phức tạp, chứa không chỉ vật liệu có thể đốt mà còn cả sắt vụn, thiết bị điện tử và rác kích thước lớn. Không lò nung xi măng tìm nhiên liệu thay thế nào và không lò tinh luyện kim loại nào có thể trực tiếp xử lý những vật liệu quá khổ, quấn lẫn này. Ép chúng vào quy trình sẽ gây tắc nghẽn nghiêm trọng và mài mòn.

Để vượt qua khoảng cách vật lý này cần có các quy trình nghiền và tiền xử lý chất thải rắn chuyên nghiệp. Dùng máy móc nặng mạnh mẽ để xé nát, cắt chính xác và loại bỏ tạp chất nhiều chiều, cấu trúc của các vật liệu phức tạp được phá vỡ hoàn toàn. Chỉ sau bước chuyển đổi then chốt này, rác có giá trị nhiệt cao mới trở thành nhiên liệu tiêu chuẩn (RDF/SRF), và thiết bị thải cho ra các phần kim loại tinh khiết. Chỉ khi đó lợi ích môi trường của phân loại tại nguồn mới thực sự hiện hữu, trở thành tài nguyên có thể tái chế mà ngành công nghiệp hiện đại có thể sử dụng bền vững.

Lý lẽ này có thể trừu tượng. Hãy xem các dự án thực tế để thấy công nghệ tái chế ngay cả những rác phân loại kém như thế nào. Những trường hợp này minh họa rõ nhất giá trị thiết yếu của giai đoạn tiền xử lý.

03 | Các trường hợp: Chuyển rác thành tài nguyên

Nhiệm vụ của chúng tôi là sử dụng thiết bị và công nghệ để xử lý những 'món khó nhằn' khó tách rời này thành kích thước phù hợp cho các quy trình tiếp theo – một cách đều đặn và liên tục.

Chỉ bằng cách kiểm soát kích thước, tách kim loại và phá vỡ vật liệu thì rác mới thực sự trở thành nhiên liệu sử dụng được (RDF/SRF) hoặc nguyên liệu cho lên men.

 

Trường hợp 01: 'Phép biến nông nghiệp' ở Bengbu, An Huy

Tại Bạng Phụ, An Huy, chúng tôi đã tham gia Dự án đầu tiên trên thế giới tích hợp quá trình hóa lỏng biomethane và thu hồi carbon.

Về lý thuyết, nó xử lý rơm và phân gia súc. Trên thực tế, rơm thu gom từ các cánh đồng thường bị lẫn với đất, đá nhỏ, thậm chí cả màng phủ nông nghiệp đã bị vứt bỏ. Nếu không được xử lý sơ bộ kỹ lưỡng, những tạp chất này sẽ gây thiệt hại vô cùng lớn cho thiết bị lên men.

Các máy nghiền búa của chúng tôi đóng vai trò như một bộ tiêu hóa mạnh mẽ tại đây. Chúng tôi không chỉ phá vỡ những sợi rơm cứng mà còn giải phóng mọi tạp chất bị kẹt. Rơm rất dai; nếu không được xay nhỏ đủ, hiệu suất lên men kỵ khí sau đó sẽ giảm mạnh.

Kết quả rất quan trọng: 170.000 tấn chất thải hữu cơ được tận dụng hoàn toàn tại đây mỗi năm. Họ trở thành gì?

🟢 13.000 tấn khí sinh học hóa lỏng, đi vào lưới điện.

🟢 50.000 tấn phân bón hữu cơ, trở về đất nông nghiệp.

🟢 32.000 tấn CO₂ lỏng cấp công nghiệp.

 

Trường hợp 2: Chuẩn bị nhiên liệu thay thế tại Thái Lan

Chuyển sang Đông Nam Á, tại Thái Lan, chúng tôi đã cung cấp hàng chục dây chuyền chế biến nhiên liệu thay thế (SRF) cho các công ty địa phương.

Các nhà máy điện và lò nung xi măng là những đơn vị tiêu thụ năng lượng lớn, vốn thường phụ thuộc vào than đá. Hiện nay, họ đang hướng tới việc thay thế than đá bằng chất thải. Tuy nhiên, lò nung xi măng có những yêu cầu khắt khe về nhiên liệu: hạt quá lớn sẽ dẫn đến cháy không hoàn toàn, còn giá trị nhiệt thấp sẽ ảnh hưởng đến chất lượng clinker.

Điều này đòi hỏi máy nghiền của chúng tôi phải có độ đồng nhất cao về sản lượng. Trên dây chuyền tại Thái Lan này, rác thải được nghiền, vận chuyển và sàng lọc để trở thành SRF với kích thước đồng đều và tính chất cháy tuyệt vời.

Cuối cùng, điều này giúp khách hàng tiết kiệm hàng chục nghìn tấn than mỗi năm 🔥.

 

Trường hợp 3: Khơi thông các tuyến đường huyết mạch đô thị

Hãy quay lại với rác thải sinh hoạt đô thị xung quanh chúng ta.

Chất thải rắn đô thị (CTR) có lượng phát thải hàng ngày cao, và bạn không bao giờ biết trong túi chứa gì – xương thừa, đôi giày thể thao cũ, hoặc thậm chí là một thiết bị nhỏ bị vứt bỏ.

Các dự án của chúng tôi phải đối mặt với áp lực xử lý hàng ngày vô cùng lớn. Với nhịp sống đô thị nhanh chóng và mật độ dân số cao, thời gian ngừng hoạt động của thiết bị là điều không thể chấp nhận được. Thiết bị của chúng tôi phải mạnh mẽ và ổn định, đảm bảo năng suất cao trong khi nghiền nhỏ các loại rác thải hỗn hợp phức tạp thành những hạt nhỏ phù hợp cho quá trình đốt hoặc xử lý sinh học.

Đảm bảo các lò đốt ở hạ nguồn có thể xử lý nguyên liệu một cách hiệu quả và triệt để, đồng thời giữ mức phát thải dioxin trong giới hạn – tất cả những điều này đều phụ thuộc vào một quy trình tiền xử lý đáng tin cậy.

04 | Công nghệ là tuyến phòng thủ cuối cùng, nhưng không phải là câu trả lời duy nhất

Trên thực tế, việc phân loại rác thải hiện nay không phải đã thất bại; nó chỉ đơn giản là bước vào giai đoạn điều chỉnh trưởng thành hơn. Trong giai đoạn này, quản trị xã hội tìm kiếm sự cân bằng giữa chi phí quản lý và hiệu quả, trong khi công nghệ ngành công nghiệp chủ động gánh vác nhiều trách nhiệm hơn.

Là một doanh nghiệp có nền tảng trong lĩnh vực sản xuất thiết bị bảo vệ môi trường, chúng tôi cam kết cung cấp các giải pháp và dịch vụ chất lượng cao cho việc tái chế chất thải, qua đó góp phần tạo nên một môi trường sống tốt đẹp hơn.

Xử lý chất thải là một dự án hệ thống phức tạp đòi hỏi sự phối hợp của toàn xã hội. Trong chuỗi này, công nghệ công nghiệp luôn đóng vai trò là tuyến phòng thủ cuối cùng cho công tác vệ sinh đô thị. Tuy nhiên, chính những nỗ lực phân loại có ý thức của mỗi chúng ta mới thực sự quyết định giới hạn tối đa trong việc tái chế tài nguyên.

Rác thải chỉ là một nguồn tài nguyên ở sai chỗ, và sự tham gia của bạn chính là chìa khóa để biến tiềm năng này thành hiện thực.